Believer vs. non-believer

Mensen zijn gevoelig voor status. Zo gaat het er in Monte Carlo om wie het langste jacht heeft. Dichter bij huis gaat het er in de straat om wie de duurste auto heeft en in december wie de mooiste kerstverlichting in de tuin tentoonstelt.

Ook vogelminnend Nederland is niets menselijks vreemd en dus gevoelig voor status. Bij de fotografen gaat het om wie de nieuwste en de duurste body met veel pixels heeft, het laagste camerastandpunt kan bereiken en natuurlijk wie een zo abstract mogelijke foto weet te maken (dus beslist geen registratieplaat).

Bij vogelaars wordt status bepaald door een dure kijker en dito telescoop, maar toch vooral door de hoogte van je soortenlijst, die je hebt gescoord in Nederland. Overigens zegt het aantal soorten niets over je vogelkennis, maar veel meer over je mobiliteit en vooral je vrije tijd, maar dat geheel ter zijde.

Om te stijgen op de statusladder zul je als vogelaar veel soorten moeten scoren. De Commissie Dwaalgasten Nederlandse Avifauna (CDNA) is de spelleider en stelt een lijst samen met vogels die je mag tellen. Het komt nog wel eens voor dat de telbaarheid van zo’n buitenlandse gast ter discussie staat. Immers, een vogel zou wel eens ontsnapt kunnen zijn uit een volière of uit een dierentuin. Hier wringt dan ook gelijk de schoen. De vogelaars vallen in zo’n geval vaak uiteen in twee groepen; ‘de believers’ en 'de non-believers’.

De non-believers zijn kritisch. Zij zijn niet snel overtuigd dat een dergelijke vogel op eigen kracht ons land kan bereiken en vinden de kans dat zo’n vogel uit gevangenschap afkomstig is reëel. Believers vinden non-believers onnodig kritisch, ze hebben overal iets op aan te merken.

De believers hebben opvallend genoeg al heel snel een theorie bedacht hoe een willekeurig twijfelgevalletje gemakkelijk op eigen kracht ons kikkerlandje bereikt heeft:

  • een niet gesleten verenkleed pleit voor een wilde herkomst, da’s logisch, maar een gesleten verenkleed is ook geen probleem; de reis naar Nederland is immers niet zonder gevaren;
  • een verdachte ring is mogelijk; vooral die verrekte Duitsers schijnen overal duistere projectjes op te zetten;
  • zeldzame ongeringde vogels in de nabijheid van geringde of geleewiekte vogels is geen probleem, tamme en ontsnapte vogels kunnen namelijk wilde vogels aantrekken;
  • tamheid is overigens nietszeggend, sterker nog, het maakt een geval juist goed;
  • de groene reiger die een beetje bleekjes ziet? Het kan, er is namelijk één schaal van één Amerikaan waar hij veilig op past;
  • een wingtag, of zelfs een restant van een wingtag is HET bewijs dat een vogel wild is;
  • een geringde buffelkop zou goed mogelijk kunnen zijn, buffelkop is immers al in Schotland vastgesteld;
  • en kuifzaagbek is al op IJsland vastgesteld, dan is een Waddeneiland nog maar een kleine stap;
  • een amerikaanse smient met één vleugel: dat kan, een jager kan de vogel hebben aangeschoten;
  • enz., enz.

Wat mij opvalt aan de believers is dat ze nooit twijfelen. Of het nu gaat om een kleine pelikaan, een kleine flamingo of een schijnbaar uit Afrika via Spanje doorgetrokken ruppels gier, het kan allemaal meent de believer. Overal is een theorie voor bedacht. Ik hoor en zie de believers nooit twijfelen. Dat laatste vind ik nu verdacht. Ook de believer zou toch wel eens twijfel moeten hebben over de herkomst van een soort? Het zou toch niet zo zijn dat ze nooit twijfelen omdat ze per se een extra soort op hun lijst willen hebben? ‘Nee, dat natuurlijk niet’ hoor ik een believer al zeggen, maar ik twijfel.

Dan hebben de believers vaak het argument: ja, je kunt overal wel aan gaan twijfelen, alles wordt namelijk in gevangenschap gehouden. Dat betwijfel ik dan weer. Zeker sinds begin 2000 de import van vogels grotendeels is gestopt wordt lang niet alles meer in gevangenschap gehouden.

Kijk eens naar bruinkopgors en zwartkopgors. Beide beauty’s werden in het verleden regelmatig gezien in West-Europa, maar werden ook veel in gevangenschap gehouden in West-Europa. Nu dat laatste niet meer het geval is, drogen ook het aantal waarnemingen gestaag op. Moeten we dan de gevallen van zwartkopgors en bruinkopgors opnieuw tegen het licht houden? ‘Já’ roepen de non-believers, ‘liefst vandaag nog’ vult een ander aan. ‘Neen!’ zegt een believer ‘niet herrouleren’. ‘Azijnpissers!’ vult de andere believer aan.

Ik ben bang dat de believers en de non-believers het nooit met elkaar eens zullen worden. Gelukkig hoeft dit ook niet, want het CDNA beslist en die wordt geacht objectief te zijn. En trouwens waar hebben we het eigenlijk over? Over een lijstje en de herkomst van een vogeltje. Lekker belangrijk voor je status…